--- title: Achter de Kerk (2008) date: 2021-03-02T21:30:47Z modified: 2026-04-20T04:59:06Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/" type: page status: publish excerpt: "" wpid: 809 featured_image: /wp-content/uploads/2017/01/ADK2008_008-e1497073210803.jpg featured_image_alt: Achter de kerk (2008) parent: 335 ancestors: - 335 children: - 13020 - 908 - 906 - 904 - 902 - 900 - 898 - 896 - 894 - 892 - 890 timestamp: 2026-04-20T04:59:06Z tags: [] --- ## Onder­zoek **In de elfde en twaalfde eeuw was Gorin­chem, gele­gen aan de mon­ding van de Linge, één van de eer­ste neder­zet­tin­gen waar van­uit het ach­ter­land ont­gon­nen werd. In de eeu­wen erna groeide de neder­zet­ting onder het bewind van de [Heren van Arkel](https://nl.wikipedia.org/wiki/Heren_van_Arkel "Wikipedia - Land van Arkel") uit tot een stadje met vanaf de tweede helft van de 13de eeuw aar­den wal­len en grach­ten. In 1382 ver­kreeg Gor­cum [stads­rech­ten.](https://nl.wikipedia.org/wiki/Stadsrechten "Wikipedia - stadsrechten")** [![Archeologisch onderzoek Achter de kerk te Gorinchem, 2008](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_35563462094_o-900x598.jpg "Foto Hollandia Archeologen") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_35563462094_o-scaled.jpg)Het vrij leg­gen van de graven Zoals in veel dor­pen en ste­den vormde de kerk het mid­del­punt van de neder­zet­ting. In 1263 werd een aan [Sint Maar­ten](https://nl.wikipedia.org/wiki/Maarten_van_Tours "Wikipedia - Maarten van Tours") gewijde kerk in gebruik geno­men. De toren raakte in een onweer in 1361 zwaar bescha­digd en werd ver­van­gen door de hui­dige toren waar­aan tus­sen 1450 en 1517 is gebouwd. Moge­lijk wer­den vanaf de bouw van de eer­ste kerk in Gor­cum op de gewijde grond rond het kerk­ge­bouw over­le­de­nen begraven. ## Begraaf­plaats De eer­ste afbeel­ding van de kerk en het kerk­hof, van de hand van de car­to­graaf [Jacob van Deven­ter](https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacob_van_Deventer "Wikipedia -Jacob van Deventer"), dateert uit de 16de eeuw. Car­to­gra­fi­sche gege­vens uit de 16de tot 20e eeuw geven een indruk van de ont­wik­ke­ling van het kerk­ge­bouw en het ruim­te­ge­bruik van het omlig­gende ter­rein. Hier­uit is op te maken dat het deel van het kerk­ter­rein ten noor­den van de toren dat in 2008 door [Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen](https://www.hollandia-archeologie.nl/ " Hollandia Archeologen") is onder­zocht, moge­lijk tot in de 18de eeuw in gebruik was als begraafplaats. Bij dit arche­o­lo­gi­sche onder­zoek, dat naar aan­lei­ding van de geplande aan­leg van een blus­in­stal­la­tie voor de kerk­to­ren is uit­ge­voerd, zijn 53 indi­vi­duen opge­gra­ven. De gra­ven lagen naar chris­te­lijke tra­di­ties over­we­gend oost-west geo­ri­ën­teerd, met een lichte afwij­king naar het noor­den van­wege de door de lig­ging van de Krijt­straat gedic­teerde inde­ling van het kerkhof. [![(Detail) stadsplattegrond Gorinchem, Jacob van Deventer (1558), Nationaal Archief inv.nr. 1.4-5](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/deventer2_detail.jpg "Collectie Hingman Nationaal Archief") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/deventer2_detail.jpg)(Detail) stads­plat­te­grond Gorin­chem, Jacob van Deven­ter (1558) Door de beperkte opper­vlakte die bij de arche­o­lo­gi­sche opgra­ving kon wor­den onder­zocht zijn uit­spra­ken over de inde­ling en de ont­wik­ke­ling van het kerk­hof las­tig te bear­gu­men­te­ren. Een onder­scheid in de kist­vor­men van de gra­ven in het noor­de­lijke deel van de opgra­vings­put en de ove­rige gra­ven heeft moge­lijk te maken met de inde­ling van het kerk­hof. Een dia­chroon onder­scheid is moge­lijk te her­ken­nen in de dis­con­ti­nu­ï­teit van de loca­tie­keuze van de begra­vin­gen. Ook is dit een aan­wij­zing voor de wijze waarop de gra­ven wer­den gemarkeerd. Het vondst­ma­te­ri­aal en de [den­dro­chro­no­lo­gi­sche](https://nl.wikipedia.org/wiki/Dendrochronologie "Wikipedia - Dendrochronologie") date­rin­gen van het hout van de graf­kis­ten tonen dat de aan­ge­trof­fen indi­vi­duen tus­sen de 14de-15de eeuw en de 18de eeuw moe­ten zijn begraven. ## Arme­lui Het [fysisch-antro­po­lo­gi­sche onder­zoek](https://nl.wikipedia.org/wiki/Biologische_antropologie "Wikipedia - Biologische antropologie") laat zien dat de Gor­cu­mers die in dit deel van het kerk­hof begra­ven wer­den tot het arme deel van de bevol­king behoor­den. Met name de vrou­wen bereik­ten als gevolg van hun zware leef­om­stan­dig­he­den slechts een geringe lichaams­lengte en stier­ven op jonge leeftijd. De arme­lui wer­den in een­vou­dige kis­ten van goed­koop hout begra­ven in een graf, dat maar in enkele geval­len was voor­zien van een kruis, in de scha­duw van de Grote Kerk van Gorinchem. ## Foto’s [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0011.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0011.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0009.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0009.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0012.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0012.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0008.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0008.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0007.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0007.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0005.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0005.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0002.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0002.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0032.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0032.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0033.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0033.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0030.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0030.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0031.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0031.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0026.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0026.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0029.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0029.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0028.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0028.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0027.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0027.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0025.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0025.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0024.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0024.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0023.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0023.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0020.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0020.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0022.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0022.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0019.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0019.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0021.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0021.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0018.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0018.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0017.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0017.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0015.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0015.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0016.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0016.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0013.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0013.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0014.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0014.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0010.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0010.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0056.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0056.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0054.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0054.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0053.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0053.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0049.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0049.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0051.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0051.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0052.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0052.JPG?bwg=1617073931) [ ![Achter de Kerk (2008)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/thumb/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0050.JPG?bwg=1617073931 "Achter de Kerk (2008) ") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/photo-gallery/Achter_de_Kerk_Gorinchem_0050.JPG?bwg=1617073931) [Meer laden…](javascript:void(0);) [ ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-admin/admin-ajax.php?action=download_gallery&_wpnonce=4a87cfd8b2&gallery_id=32&bwg=31&type=gallery&tag_input_name=bwg_tag_id_bwg_thumbnails_31&bwg_tag_id_bwg_thumbnails_31&tag=0&bwg_search_31) ## Media [![Archeologisch onderzoek bij Grote Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_35563462094_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/archeologisch-onderzoek-bij-grote-toren/ "Archeologisch onderzoek bij Grote Toren") ### [Arche­o­lo­gisch onder­zoek bij Grote Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/archeologisch-onderzoek-bij-grote-toren/ "Archeologisch onderzoek bij Grote Toren") GORIN­CHEM – Tij­dens de werk­zaam­he­den voor de blus­in­stal­la­tie van de Grote Toren ont­dekte men in janu­ari een grote hoe­veel­heid men­se­lijke bot­ten. In de week van 19 tot 23 mei start Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen een nader arche­o­lo­gisch onder­zoek bij… [![Botresten gevonden bij Grote Toren Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/05/grond-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/botresten-gevonden-bij-grote-toren-gorinchem/ "Botresten gevonden bij Grote Toren Gorinchem") ### [Bot­res­ten gevon­den bij Grote Toren Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/botresten-gevonden-bij-grote-toren-gorinchem/ "Botresten gevonden bij Grote Toren Gorinchem") Tij­dens graaf­werk­zaam­he­den naast de Grote Toren in Gorin­chem zijn men­se­lijke bot­res­ten gevon­den. Het gaat om bot­ten die afkom­stig zijn van een begraaf­plaats aan de Groen­markt die 200 jaar gele­den is geslo­ten. Hoe oud de bot­ten zijn,… [![Botresten onder torenvloer](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_35591118213_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/botresten-onder-torenvloer/ "Botresten onder torenvloer") ### [Bot­res­ten onder torenvloer](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/botresten-onder-torenvloer/ "Botresten onder torenvloer") GORIN­CHEM – Onder de vloer van de Grote Toren in Gorin­chem is een ver­stoorde begraaf­plaats aan­ge­trof­fen. De eer­ste bot­res­ten kwa­men al dins­dag te voor­schijn. Maar gis­te­ren werd pas dui­de­lijk dat de res­tan­ten van een kerk­hof onder de tegels verborgen… [![Graven in de graven, team van archeologen aan het werk bij de Grote Kerk](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_35563525944_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/graven-in-de-graven-team-van-archeologen-aan-het-werk-bij-de-grote-kerk/ "Graven in de graven, team van archeologen aan het werk bij de Grote Kerk") ### [Gra­ven in de gra­ven, team van arche­o­lo­gen aan het werk bij de Grote Kerk](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/graven-in-de-graven-team-van-archeologen-aan-het-werk-bij-de-grote-kerk/ "Graven in de graven, team van archeologen aan het werk bij de Grote Kerk") GORIN­CHEM – In een kne­kel­put naast de Grote Kerk lig­gen twee sche­dels. Een arche­o­loog haalt ze voor­zich­tig uit de zware klei. Hij merkt op dat het waar­schijn­lijk man­nen zijn en wijst op de vorm van de oog­kas­sen en wenk­brau­wen. Een paar meter… [![Honderden botten bij de Grote Kerk](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36002161910_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/honderden-botten-bij-de-grote-kerk/ "Honderden botten bij de Grote Kerk") ### [Hon­der­den bot­ten bij de Grote Kerk](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/honderden-botten-bij-de-grote-kerk/ "Honderden botten bij de Grote Kerk") GORIN­CHEM – Het was even schrik­ken voor de werk­lui die vorige week dins­dag bezig waren met graaf­werk­zaam­he­den bij de Grote Kerk. Tij­dens de werk­zaam­he­den aan de blus­in­stal­la­tie stuit­ten zij op hon­der­den bot­ten. Op zich niet verwonderlijk… [![Nader onderzoek naar opgegraven botten in Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36354194366_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/nader-onderzoek-naar-opgegraven-botten-in-gorinchem/ "Nader onderzoek naar opgegraven botten in Gorinchem") ### [Nader onder­zoek naar opge­gra­ven bot­ten in Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/nader-onderzoek-naar-opgegraven-botten-in-gorinchem/ "Nader onderzoek naar opgegraven botten in Gorinchem") GORIN­CHEM – De bot­ten die deze week wor­den opge­gra­ven in de sleuf bij de Grote Toren in Gorin­chem wor­den de komende maan­den nader onder­zocht. Een fysi­sche antro­po­loog gaat pro­be­ren de leef­tijd van de bij de kerk begra­ven per­so­nen te achterhalen.… [![Opgegraven botten kunnen leeftijd en ziekte prijsgeven](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36002204770_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/opgegraven-botten-kunnen-leeftijd-en-ziekte-prijsgeven/ "Opgegraven botten kunnen leeftijd en ziekte prijsgeven") ### [Opge­gra­ven bot­ten kun­nen leef­tijd en ziekte prijsgeven](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/opgegraven-botten-kunnen-leeftijd-en-ziekte-prijsgeven/ "Opgegraven botten kunnen leeftijd en ziekte prijsgeven") GORIN­CHEM – De bot­ten die deze week wor­den opge­gra­ven in de sleuf bij de Grote Toren in Gorin­chem wor­den de komende maan­den ver­der onder­zocht. Een fysi­sche antro­po­loog gaat pro­be­ren de leef­tijd van de bij de kerk begra­ven per­so­nen te achterhalen.… [![Opgegraven botten naar laboratorium voor onderzoek](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36002170470_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/opgegraven-botjes-naar-lab-voor-onderzoek/ "Opgegraven botten naar laboratorium voor onderzoek") ### [Opge­gra­ven bot­ten naar labo­ra­to­rium voor onderzoek](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/opgegraven-botjes-naar-lab-voor-onderzoek/ "Opgegraven botten naar laboratorium voor onderzoek") GORIN­CHEM – Bij de arche­o­lo­gi­sche opgra­vin­gen in de sleuf naast de Grote Toren in Gorin­chem zijn behalve bot­ten en enkele scherf­res­ten geen bij­zon­der­he­den gevon­den. Een deel van de opge­gra­ven bot­ten en scher­ven is voor nader onder­zoek naar… [![Skeletten bij Grote kerk hadden zwaar leven](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/ADK2008_008-e1497073210803-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/skeletten-bij-grote-kerk-hadden-zwaar-leven/ "Skeletten bij Grote kerk hadden zwaar leven") ### [Ske­let­ten bij Grote kerk had­den zwaar leven](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/skeletten-bij-grote-kerk-hadden-zwaar-leven/ "Skeletten bij Grote kerk hadden zwaar leven") GORIN­CHEM – De Gor­cu­mers die eeu­wen gele­den in de scha­duw van de Grote Kerk zijn begra­ven, heb­ben een zwaar leven ach­ter de rug gehad. Dit blijkt uit fysisch-antro­po­lo­gisch onder­zoek door Maja d’Hol­losy . Deze ske­let­ten kwa­men in mei 2008 tevoorschijn… [![Verder zoeken naar skeletten](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36002194930_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/verder-zoeken-naar-skeletten/ "Verder zoeken naar skeletten") ### [Ver­der zoe­ken naar skeletten](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/verder-zoeken-naar-skeletten/ "Verder zoeken naar skeletten") GORIN­CHEM – Na het week­end wordt er gegra­ven bij de Grote Toren , om te onder­zoe­ken of er meer men­se­lijke res­ten lig­gen. In janu­ari werd een grote hoe­veel­heid bot­ten aan­ge­trof­fen tij­dens werk­zaam­he­den voor de blus­in­stal­la­tie van de kerk. Destijds… [![Wroeten in de Gorcumse klei: archeologen brengen botten in kaart](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/10/achter-de-kerk-gorinchem-2008_36230901852_o-150x150.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/wroeten-in-de-gorcumse-klei-archeologen-brengen-botten-in-kaart/ "Wroeten in de Gorcumse klei: archeologen brengen botten in kaart") ### [Wroe­ten in de Gor­cumse klei : arche­o­lo­gen bren­gen bot­ten in kaart](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/achter-de-kerk-2008/wroeten-in-de-gorcumse-klei-archeologen-brengen-botten-in-kaart/ "Wroeten in de Gorcumse klei: archeologen brengen botten in kaart") GORIN­CHEM – Han­den gehuld in latex hand­schoe­nen gra­ven uiterst voor­zich­tig de over­tol­lige mod­der weg. Steeds meer bot­ten komen aan de opper­vlakte te lig­gen. Delen van ske­let­ten wor­den nauw­keu­rig schoon­ge­maakt en in kaart gebracht. Archeologen… ## Publi­ca­ties | [![Grote Kerk en Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/11/Grote-Kerk-en-Toren.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/11/Grote-Kerk-en-Toren.pdf) | **Busch, A.J. (1994)** Grote Kerk en Toren, _Gorcumse Monumentenreeks_ 2, Gorinchem. [WorldCat](http://www.worldcat.org/oclc/69382193) \ | Flipbook \ | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/11/Grote-Kerk-en-Toren.pdf) (5 MB) | | --- | --- | --- | --- | | [![Hoogendijk, T., M. d'Hollosy & T. Verminnen (2010) Archeologische Opgraving (AO), Gorinchem Achter de Kerk/Krijtstraat, Hollandia reeks 296, Zaandijk .](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/01/2010_achter-de-kerk.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/hoogendijk-t-m-d-hollosy-t-verminnen-2010-archeologische-opgraving-ao-gorinchem-achter-de-kerk-krijststraat-hollandia-reeks-296-zaandijk.pdf) | **Hoogendijk, T., M. d'Hollosy & T. Verminnen (2010)** Archeologische Opgraving (AO), Gorinchem Achter de Kerk/Krijtstraat_, Hollandia reeks 296,_ Zaandijk . Flipbook \ | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/hoogendijk-t-m-d-hollosy-t-verminnen-2010-archeologische-opgraving-ao-gorinchem-achter-de-kerk-krijststraat-hollandia-reeks-296-zaandijk.pdf) (42,41 MB) | | | ![Hoogendijk, T. (2011) In de schaduw van de Grote Kerk Archeologisch onderzoek van het kerkhof van de Grote Kerk in Gorinchem 14e tot 18e eeuw, Zaandijk.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/02/schaduw_van_de_grote_kerk.jpg) | **Hoogendijk, T. (2011)** _In de schaduw van de Grote Kerk Archeologisch onderzoek van het kerkhof van de Grote Kerk in Gorinchem 14e tot 18e eeuw,_ Zaandijk. | | | | [![Rooijen, E. van (2008) Gorinchem: Achter de Kerk, in: Archeologische Kroniek van Zuid-Holland, 40, p. 16.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/02/2008_rooijen_adkerk-1.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/rooijen-e-van-2008-gorinchem-achter-de-kerk-in-archeologische-kroniek-van-zuid-holland-40-p-16.pdf) | **Rooijen, E. van (2008)** Gorinchem: Achter de Kerk, in: _Archeologische Kroniek van Zuid-Holland,_ 40, p. 16. Flipbook \ | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/rooijen-e-van-2008-gorinchem-achter-de-kerk-in-archeologische-kroniek-van-zuid-holland-40-p-16.pdf) (5,76 MB) | | ## Met­a­data \[table id=4 /\]