--- title: Urinaal date: 2019-08-24T10:28:57Z modified: 2025-05-06T11:36:24Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/enkele-vondsten/urinaal/" type: al_product status: publish excerpt: Urinaal, woudglas, Nederland of Duitsland, 1650-1700 wpid: 15484 al_product-cat: - Urinaal - Glas - Medisch - "Nieuwe tijd B: 1650-1850 nC" - "Nieuwe tijd: 1500-heden" - Persoonlijke verzorging - Woudglas al_product-attributes: - Glas - Kazerneplein (1997) - KP97V669-g01 - "Materiaal:" - Medisch - "Nieuwe tijd B:1650-1850 nC" - "Periode:" - "Toepassing:" - "Vindplaats:" - "Vondstnummer:" featured_image: /wp-content/uploads/2023/11/urinaal.jpg featured_image_alt: Urinaal timestamp: 2025-05-06T11:36:24Z tags: - Urinaal - Glas - Medisch - "Nieuwe tijd B: 1650-1850 nC" - "Nieuwe tijd: 1500-heden" - Persoonlijke verzorging - Woudglas - Kazerneplein (1997) - KP97V669-g01 - "Materiaal:" - "Nieuwe tijd B:1650-1850 nC" - "Periode:" - "Toepassing:" - "Vindplaats:" - "Vondstnummer:" --- **De urinaal is gevonden in de beerput van het huis Paffenrode tijdens de opgraving op het [Kazerneplein (1997)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/beestachtige-beelden-op-een-muur-in-de-burgstraat.md) .** Een urinaal (pisglas) vol urine van de zieke werd in een mandje naar een arts gebracht. De arts stelde op basis van uroscopie [(het piskijken)](https://nl.wikipedia.org/wiki/Piskijker) zijn diagnose. Uroscopie was allesbehalve eenvoudig. Men onderscheidde wel twintig kleurschakeringen. Kleur, consistentie, geur en bezinksel waren belangrijk. [![Epiphany medicorum](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/05/YFS0168004-900x627.jpg "Collectie Folger Shakespeare Library") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/05/YFS0168004-scaled.jpg)Epiphanie medicorum door Ulrich Pinder, 1510 of 1519. ### Huis Paffenrode Voorafgaand aan de bouw van een parkeergarage op het [Kazerneplein](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/page/kazerneplein.md) is in 1997 een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Tijdens de opgraving ontdekten de onderzoekers resten van de 16de-eeuwse woning van de [drossaard](https://nl.wikipedia.org/wiki/Baljuw) van Gorinchem en het Land van Arkel. De woning stond bekend als het Huis Paffenrode, genoemd naar de meest bekende bewoner: Jacob van Paffenrode (± 1591-1652). Hij was gehuwd met Wilhelmina van Arkel (± 1590-1628). Het echtpaar had drie kinderen: Joan (1618-1673), Rudolf (1620-1673) en Anna (1625-1656). [![Jacob van Paffenrode](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Jacob-van-Paffenrode-1.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Jacob-van-Paffenrode-1.jpg)Jacob van Paffenrode Portret van Jacob van Paffenrode door J. A. van Ravesteyn (1626), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. [![Wilhelmina van Arkel](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Wilhelmina-van-Arkel-1.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Wilhelmina-van-Arkel-1.jpg)Wilhelmina van Arkel Portret van Wilhelmina van Arkel door J. A. van Ravesteyn (1626), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. [![Anna van Paffenrode (1625-1652)](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/09/J.A._van_Ravesteyn_-_Portret_van_een_meisje_uit_de_familie_Van_Paffenrode_-_C329_-_Cultural_Heritage_Agency_of_the_Netherlands_Art_Collection.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/09/J.A._van_Ravesteyn_-_Portret_van_een_meisje_uit_de_familie_Van_Paffenrode_-_C329_-_Cultural_Heritage_Agency_of_the_Netherlands_Art_Collection.jpg)Anna van Paffenrode (1625-1652) Portret van Anna van Paffenrode door J. A. van Ravesteyn (1629), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. _Jacob van Paffenrode, Wilhelmina van Arkel en hun dochter Anna op ca. 4-jarige leeftijd._ Militair [Joan van Paffenrode](https://nl.wikipedia.org/wiki/Joan_van_Paffenrode), was vooral bekend als toneelschrijver en bleef na de dood van zijn vader het huis bewonen (tot vóór 1682). Daarna woonde hier tot omstreeks 1686 [Lodewijk Huygens van Zuylichem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewijk_Huygens), zoon van de bekende dichter [Constantijn Huygens](https://nl.wikipedia.org/wiki/Constantijn_Huygens). In 1672 benoemde stadhouder [Willem III van Oranje](https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_III_van_Oranje) hem tot drossaard van Gorinchem. In deze functie maakte Huygens zich niet geliefd bij de bevolking door hogere belastingen te eisen. Hij werd aangeklaagd wegens corruptie en vervolgens uit zijn functie gezet. Lodewijk Huygens trouwde in 1674 met Jacoba Teding van Berkhout. Zij kregen acht kinderen, van wie er vijf al zeer jong overleden.